Συνοδά συμπτώματα και η συμβολή της Θεραπείας Βαθμιαίας Άσκησης

Η κόπωση είναι το βασικό σύμπωμα που παρουσιάζεται στο Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης (ΣΧΚ), αλλά δεν είναι το μοναδικό. Υπάρχει μια πληθώρα από άλλα συμπτώματα τα οποία μπορούν να προκαλέσουν έντονες δυσκολίες στην καθημερινότητα του ατόμου με ΣΧΚ. Συχνά, τέτοια συνοδά συμπτώματα εμφανίζονται και στις περιπτώσεις που η κόπωση δεν οφείλεται στο ΣΧΚ αλλά σε άλλες χρόνιες παθήσεις όπως ο καρκίνος, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και άλλες. Η Θεραπεία Βαθμιαίας Άσκησης λαμβάνει υπόψιν της αυτά τα έντονα συνοδά συμπτώματα και περιλαμβάνει στο πρόγραμμα αποκατάστασης τη βελτίωση αλλά και πρόληψή τους όταν αυτό είναι εφικτό. Τέτοια συμπτώματα μπορεί να είναι: 

Μυϊκή κόπωση και αδυναμία

_____

Η παρατεταμένη κόπωση που βιώνουν τα άτομα με χρόνια κόπωση τους οδηγεί στη μείωση των φυσικών δραστηριοτήτων και στην αύξηση της ξεκούρασης. Η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας μπορεί να οδηγήσει στη μυϊκή αδυναμία αλλά και στη γρήγορη μυϊκή κόπωση κατά τη φυσική δραστηριότητα και άσκηση. Και τα δύο αυτά συμπτώματα είναι συχνά και επίμονα τόσο στο Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης όσο και σε άλλες χρόνιες παθήσεις στις οποίες υπάρχει κόπωση (όπως καρκίνος, εγκεφαλικό, ρευματοειδής αρθρίτιδα και άλλες). 

Στο πρόγραμμα της Θεραπείας Βαθμιαίας Άσκησης επιλέγεται προσεκτικά το είδος και η ποσότητα της άσκησης που θα χρησιμοποιηθεί για κάθε ασθενή και προγραμματίζεται η σταδιακή αύξησή της επαναξιολογώντας σε κάθε συνεδρία την κόπωση και την αδυναμία που μπορεί να έχει ο ασθενής. Ο στόχος είναι τόσο η μείωση της κόπωσης και της αδυναμίας, όσο και η μη πρόκληση περισσοτέρων συμπτωμάτων. 

 

Χρόνιος μυϊκός και αρθρικός πόνος

_____

Σχεδόν όλοι οι ασθενείς αναφέρουν πόνο σε διάφορους μύες όπως στον αυχένα, τα άνω άκρα και τους μηρούς. Επίσης, υπάρχουν επώδυνες αρθρώσεις, κυρίως οι καρποί, τα ισχία και τα γόνατα. Ο πόνος είναι συχνά καθημερινός και μπορεί να αυξηθεί με την άσκηση και τις δραστηριότητες. 

Κατά το πρόγραμμα της Θεραπείας Βαθμιαίας Άσκησης, η αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου είναι σημαντικό στοιχείο. Η χορήγηση της σωστής δόσης και του είδους των ασκήσεων, χωρίς την πρόκληση επιπλέον συμπτωμάτων πόνου, είναι προϋπόθεση για τη βελτίωση της κατάστασης του ασθενούς. Επιπλέον, στόχος είναι η εξήγηση στον ασθενή της εμφάνισης και των επιπλοκών του χρόνιου πόνου για να μπορέσει να κατανοήσει καλύτερα το σύμπτωμα αυτό και να συμμετάσχει ενεργά στην αντιμετώπισή του.  

 
 

Διαταραχές ύπνου

_____

Οι περισσότεροι ασθενείς με Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης αναφέρουν διαταραχές ύπνου, οι οποίες συχνά είναι έντονες. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν προβλήματα πριν και κατά τη διάρκεια του ύπνου, καθώς και με το πρωϊνό ξύπνημα. Οι διαταραχές αυτές προκαλούν με τη σειρά τους προβλήματα στην καθημερινότητα του ατόμου, αφού δεν έχει επέλθει ξεκούραση κατά τον ύπνο με αποτέλεσμα την περαιτέρω εξάντληση την επόμενη ημέρα.  

Η διαχείριση και η υγιεινή του ύπνου αποτελούν μέρος της εκπαίδευσης του ασθενούς και γίνεται παρακολούθηση της ποιότητας του ύπνου καθόλη την πορεία της Θεραπείας Βαθμιαίας Άσκησης. 

Απώλεια ρουτίνας

_____

Η απώλεια της ρουτίνας μπορεί να μη μοιάζει σε κάποιους σαν ένα πραγματικό ή ουσιαστικό σύμπτωμα στο Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης ή τη χρόνια κόπωση. Είναι όμως μια επίμονη και έντονη πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν όλα τα άτομα με χρόνια κόπωση. Είναι ενδεχομένως και ένα από τα δυσκολότερα συμπτώματα στην αντιμετώπισή τους. Οι ίδιοι οι ασθενείς δυσκολεύονται στο να επαναφέρουν τη ρουτίνα στη ζωή τους, αφού η ένταση της κόπωσης που έχουν μπορεί να αυξομειώνεται από μέρα σε μέρα, προκαλώντας έτσι αναταραχή στη ρουτίνα τους. Κάποιες φορές καταφέρνουν να φτιάξουν και να διατηρήσουν μια καθημερινή ρουτίνα, που περιλαμβάνει όμως λίγες σωματικές δραστηριότητες.

Το πρώτο στάδιο της Θεραπείας Βαθμιαίας Άσκησης είναι η σταθεροποίηση των δραστηριοτήτων της καθημερινότητας και η εφαρμογή ρουτίνας. Στη συνέχεια γίνεται σταδιακή, ελεγχόμενη αύξηση της δραστηριότητας με την εφαρμογή ασκήσεων και δραστηριοτήτων που δεν ανεβάζουν τα συμπτώματα, ενώ ταυτόχρονα διατηρούν μια διαρκώς αυξανόμενη καθημερινή ρουτίνα. 

 

Υποτροπή ή έλλειψη προόδου

_____

Τα άτομα που έχουν Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης ή χρόνια κόπωση γνωρίζουν πολύ καλά ότι η έλλειψη προόδου και οι υποτροπές είναι πολύ συχνά φαινόμενα. Κατά τη διάρκεια των υποτροπών όλα ή κάποια από τα συμπτώματα χειροτερεύουν και ανακόπτεται η πρόοδος. Αυτό φυσικά έχει έντονες επιπτώσεις στην καθημερινότητα αλλά και στην ψυχολογία του ατόμου.  

Στη Θεραπεία Βαθμιαίας Άσκησης ο ασθενής μαθαίνει πως να προλαμβάνει και να αντιμετωπίζει τις περιόδους των υποτροπών διατηρώντας φυσική δραστηριότητα και άσκηση. Η αντιμετώπιση των υποτροπών είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό κεφάλαιο στη Θεραπεία Βαθμιαίας Άσκησης, αφού συμβάλλει ουσιαστικά στην καλύτερη και γρηγορότερη βελτίωση και αποκατάσταση της υγείας του ατόμου. 

 

Απώλεια της εργασίας 

_____

Μπορεί η απώλεια της εργασίας λόγω της χρόνιας κόπωσης να μην είναι ένα "σύμπτωμα", είναι όμως μία συχνή κατάσταση και αφορά κυρίως άτομα με μέτρια ή βαριά μορφή χρόνιας κόπωσης. Η απώλεια της εργασίας είναι αποτέλεσμα των έντονων συμπτωμάτων και δημιουργεί με τη σειρά της περισσότερα προβλήματα τόσο οικονομικής φύσεως όσο και ψυχολογικής, για παράδειγμα κακή διάθεση και ενδεχόμενη έλλειψη κινήτρων για βελτίωση. Οι περισσότεροι ασθενείς δε γνωρίζουν τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να επανέλθουν στη δουλειά τους (στην ήδη υπάρχουσα, προηγούμενη ή νέα δουλειά) χωρίς να χειροτερέψουν τη σωματική τους κατάσταση. Αυτή η έλλειψη γνώσης δημιουργεί συχνά φόβο για την επιστροφή στην εργασία. 

Η Θεραπεία Βαθμιαίας Άσκησης, στο τελευταίο της στάδιο, περιλαμβάνει τη δημιουργία στόχων γύρω από την επιστροφή στην εργασία πάνω στους οποίους δουλεύει χρησιμοποιώντας σταδιακά βήματα που βασίζονται στη φυσική άσκηση και δραστηριότητα. 

 
 
 

Διαταραχές διάθεσης

_____

Οι διαταραχές της διάθεσης μπορεί να πυροδοτήσουν την εμφάνιση του Συνδρόμου Χρόνιας Κόπωσης με βάση κάποιους μελετητές. Μπορούν πάλι να εμφανιστούν κατά τη διάρκεια του συνδρόμου. Αυτό είναι κάτι που γίνεται πολύ συχνά και αφορά τόσο το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης, όσο και τη χρόνια κόπωση από άλλες παθήσεις, όπως το εγκεφαλικό, τη σκλήρυνση κατά πλάκας, την ινομυαλγία, την επαγγελματική εξουθένωση και άλλες. Οι διαταραχές διάθεσης και η οξύτητά τους μπορεί να διαφέρουν από άτομο σε άτομο αλλά και από περίοδο σε περίοδο. Η Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία είναι μία από τις δύο θεραπείες που συστήνει το Εθνικό Ινστιτούτο Αριστείας για την Υγεία και τη φροντίδα, του Ηνωμένου Βασιλείου [1]. Η θεραπεία αυτή θεωρεί το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης 

 

αναστρέψιμο και πιστεύει ότι  οι γνωστικές απαντήσεις, όπως ο φόβος της ενασχόλησης με δραστηριότητες ή η αποφυγή της δραστηριότητας, συμβάλλουν στην αλληλεπίδραση των φυσιολογικών διεργασιών και στη διαιώνιση της κόπωσης. Έτσι, η θεραπεία αυτή χρησιμοποιεί τεχνικές και στρατηγικές με τις οποίες το άτομο αλλάζει τη συμπεριφορά του απέναντι στα συμπτώματα της χρόνιας κόπωσης συμβάλλοντας έτσι στη μείωση ή εξάλειψη των φυσικών συμπτωμάτων [2]. 

Στη Θεραπεία Βαθμιαίας Άσκησης ενώ ο σκοπός δεν είναι η εμβάθυνση γύρω από τις γνωστικές αντιλήψεις και τη συμπεριφορά του ασθενή στην αντιμετώπιση της κατάστασής του, είναι σημαντικό ο κατάλληλα εκπαιδευμένος στη Θεραπεία Βαθμιαίας Άσκησης θεραπευτής να κατανοεί τη γνωστική συμπεριφορά του ασθενή και να τη λαμβάνει υπόψιν του στον σχεδιασμό της φυσικής άσκησης και δραστηριότητας. 

Copyright © 2016 by Christina Michailidou. All rights reserved.